KÜLTÜR SANAT

ciwankimdir.jpg

CİWAN HACO KİMDİR

Şeyh Sait isyanından sonra, Midyat'tan Suriye'ye göç etmek zorunda kalan büyük bir ailenin ferdidir Ciwan... Ailenin atası, Haco Ağa olarak bilinir. Şeyh Sait isyanının bastırılmasında, devlete destek verirse eğer birtakım "imtiyazlar" vaat edilir kendisine, ama her vaat gibi yerine getirilmez, Suriye'nin yolları görünür Haco Ağa'ya mecburi. Suriye hükümeti toprak verir kendisine, geniş aşiretiyle buraya yerleşir, ancak Kürtlüğü başına beladır, topraklar elinden alınır sonra, aile göçe zorlanır, dünyanın her yerine dağılır aile fertleri... Yazar çıkar aileden, şair, ressam, müzisyen çıkar, akademisyen çıkar.

İşte Ciwan Haco, bu aileden çıkmış sanatçılardan biridir.

1980'li yıllarda korsan kasetleri kaçak yollardan Türkiye, İran, Irak ve Suriye'ye girdiğinde, müzik serüveni çoktan başlamış ve Almanya'da Bochum Üniversitesi'nde müzik eğitimi görüyordu Ciwan Haco. Kendine has bir tarzı vardı; Kürt müziğinde o zamana kadar alışık olmayan bir "ses" olarak girdi. Pop, rock ve etno-caz türünü, bir daha çıkmamacasına Kürt müziğine sokarken, kocaman bir coğrafyada çok büyük bir hayran kitlesini yaratıyordu. Arkasından gelecek bir sürü müzisyene "örnek" oluyor ve Avrupa'nın önemli caz kulüplerinde sahneye çıkıyor, dünyanın çeşitli yerlerinde verdiği konserleri hıncahınç doluyordu.

Ciwan Haco, 1957 yılında Suriyenin Kamışlo kentinde doğdu. Lise öğreniminden sonra Almanyanın Bochum Üniversitesi nin müzik fakültesinde 3 yıl öğrenim gördü. Avrupalı müzik gruplarıyla çalışmalar da yapan Ciwan Haco’nun Türkiye de, Sî û sê Gule Durî Bilura mîn Gula sor Leyla isimleri albümleri çıktı. Ayrıca sanatçının Avrupada da Peşmergena Serhildan Diyarbekîr Girtîyên Azadîyê isimli albümleri yayınlandı.

Otantik kürt müziği özelliklerini Pop-Folk ve Rock ağırlıklı kalıplar içerisinde düzenleyerek, bu ezgilerin dünyaya açılmasını sağlayan sanatçı, geleneksel olanı popülerleştirdi

xemginbirhat_21.jpg

Xemgîn Bîrhat hunermendê kurd e.
Dr. Xemgîn Bîrhat di sala 1961´an de, li Dêrsimê hate dinê. Di sala 1980´de xwendina lîseyê kuta kir û ji bo xwendina bilind diçe Elmanyayê. Hunera Kurd li vê derê hîn baştir naskir. Li ser muzîk û hunera Kurdî bi gelek hunermendên kurdre, weke Zozan, Çiya, Şehîd Sefkan û Mizgîn xebat kir û bi hevkariya wan hunermendan yekemîn car Yekîtiya Hunermendên Welatparêz Kurdistan, HUNERKOM di sala 1983´an de ava kirin. Li vê derê weke endamekî çalak xebitî û di sazkirina Koma Berxwedan de cîhekî girîng girt. Dr. Xemgîn Bîrhat xebata xwe a hunerî, ji sala 1983´an heta niha, di nav xebatên Koma Berxwedan de jî berdewam dike. Di nav Koma Berxwedande hem gelek stran şîrove kiriye û hem jî besteyên ku li hemu welat deng dane, afirandiye û nivîsandiye.
Dr. Xemgîn Bîrhat ji bilî tekoşîna civakî û hunerî, xwendina xwe ya akademîk jî domandiye û li zanîngeha bilind li bajarê Münster (Elmanya) li ser rojnamevaniyê xwendina xwe ya dawîn kuta kiriye û doktora xwe li ser Muzîka Kurdî stendiye.

Dr. Xemgîn Bîrhat heta nîha pênç kaset tomarkirine. Di nav 16 berhemên Koma Berxwedan de ji Xemgîn Bîrhat gelek stran şîrove kiriye û nivîsandîye.

Ji Wikipedia

braderhevpeyvin.jpg

Brader muzîkar û wênesazekî kurd e. Brader an go Brader Mûsîkî 1958 li gundê Mûsîka, herêma Mêrdînê hatiye dine. Bavê wî dengbêj bû. Zarotiya xwe li civata bavê xwe li ber stran û serpêhatiyên kurdî derbaskiriye. Dibistana seretayî û navîn li herêma Mêrdînê xwendiye. Lîseya tenduristî li bajarê Wanê xwendiye.

Ji ber xebata xwe yê muzikê dikeve zindana Wanê û 3 meh û nîvan ceza werdigre. Piştî ji dibistanê derdikeve mudurê dibistanê wî saleke ji dibistanê bi dûr dixe. Helbesta xwe ya yekemîn li zindanê çêdike.

Ji 1986 û vir de li Holanda jiyana xwe berdewam dike. Heta niha 10 albûm çêkirine. Piraniya stranên xwe bi xwe çêdike. Xwe di nava strana dengbêjî û nûjen de mîna pirekê dibîne.

Di gelek film û rêzefilman de jî li gel produktionên Kurd û Holandî leyistiye. Weka li Medya TV de, Dengê Defê, Kolanên Xerîbiyê û De Jonge Die Niet Mer Praaten,Van Godlos niha ji di xebatek nu ya filmeki Holandi deyi. Brader li gel xebatên muzîkê û sinema xebatên wênekarî jî dike. Gelek caran li malper û rojnameyan de nivîsên wî hatine weşandin.

Piştî 18 salan cara yeke sala 2004 de vegeriya welat. Li sernaserê welat nêzîkî 30-40 konseri da. Albuma tali di 2005 de bi navê Pepûlê derxistiye pêşberî guhdaran.

dilges_1_.jpg

Dilgeş hunermendekî kurd e.
Hozan Dilgeş di sala 1952 de li Bajarê Merdînê hatiye ru dinê. Kaseta xwe a yekemîn di sala 1978 de çêkir.
Di vê kaseta xweda rewşa bindestiya gelê Kurdistan tîne ziman û dibêje: "ma qey bindestî para meye." Kaseta xwe a duwemîn di sala 1979 de derdixe. Di vê Kaseta xwe de banga şer li dijî bindestîyê dike û dibêje here şoreşê here kurê min / li te helal be şîrê berê min. Kaseta xwe a sisyan di sala 1980 de çêdike û di virde bala Gel dikşîne ser Kurdistana Rojhilat ku di bindestê Xumeynî de dinale û dibêje xum xum xumeynî, tu xwîna kurda dimijî.

Di kaseta xwe a çaran de ku sala 1981 de derxistiye, terora cuntaya 12 Elunê li Kurdistana Bakur şermezar dike û banga xwe bi agirê Newrozê dike Newroze Newroze cejna kurdane / Brano cejna we pîroz be.Hozan Dilgeş şerê Gelê kurd li dijî zordestiyê wek doza Proleterya li dijî Kapîtalîzmê dinirxîne û di kaseta xwe a pençan de (1983) banga Karkeran dike: Ey Karker û Proleter tu dixebitî şev û roj / dunya li pişta teye tu çima birçiye lo şev û roj. Bi destpêkirina şerê çekdarî li kurdistana Bakur bandora xwe dide ser hunera Dilgeş jî . Dilgeş kaseta xwe a şeşan heftan û heştan (1986-1990) bi alîkariya HUNERKOM çêdike û dîsa banga xebatê dike û bîranîna şehîdan tîne ziman.

Li Merdînê li Bagokê
Xwîn herîkê wekê cokê
şer devam kir şev û rokê
bijî şerê me li Bagokê.
Her wuha hozan Dilgeş di helbestên xwe da bala Gel dikşîne ser îdeolojî û Felsefeya nuh ku Gelê kurd tide dömeşe û li ser seokê Netewî wuha dibêje: Serokê gelemperî / Xweş rêzan û rêberî / qehremanê Kurdistan tu çira find û fenerî. Di vê Kaseta xweyî nuh de Hozan Dilgeş dîsa bîranîna şehîdan û buyerên dawî tîne ziman. Em dêbêjin her bijî Hozan Dilgeş em hevîdarin û em dizanên Dilgeş bi helbestên xwe û bi xebata xwe dilê Gelê me da cîh girtiye.


 

mirade__kine.jpg

MIRADE KINENİN oğluyla yapıldığı bir raportaj

MİRADE KİNE nin hayatı
Babam 1943 senesinde o zamanlar Batmana bağlı Gercüş ilçesinin Altınoluk yani Kürtçesi Geracehfer köyünde doğdu. 14 yaşlarına kadar köyde ailesiyle birlikte yaşadı. 2 kardeşi vardı. Halil ve Cemil. Ailesiyle birlikte o zaman kasaba şimdi ilçe olan Dargeçit e geldiler.

Babam aynı zamanda kendileri de rıbap çalan babası Ferhat ve amcası reşitten rıbap alanında çok şey öğrendi ve 20li yaşlarda evlendi amcasının kızıyla. Amcası ve aynı zaman da kayın babası olan Yusufla birlikte 20li yaşlarda Suriye ye oradaki akrabalarının yanına giderler tabi ziyaret olarak. Ve cemaat hazır haldeyken yanındaki gencin kim olduğunu sorarlar. O yeğenimdir der. rıbab alanındaki durumunu sorarlar. Amcası kendisinin çalmaya utandığını söyler cemaate. Çok ısrar ederler. Ve amcası rıbabı onun eline verir... MİRADE KİNE nin ve orda “seyreyi söyler. Bütün cemaatin ağzı tabir yerindeyse açık kalır. Amcası bile hayret kalır... Ve babamın kendi evinde gizli gizli rıbab ta kendini çok geliştirdiğini öğrenir. Dönerler Dargeçit e ve çok kısa bir zaman içerisinde... Bizim şu zamana ulaşacak şimdiki kasetler doldurulur. Namı kısa bir zaman içerisinde Dargeçit Mardin Nusaybin batmana falan yayılır ve babam düğünlerde aranan 1 numaralı isim haline gelir. O zamanlar elektrik ve teknolojinin olmadığı o zamanda insanlar gelir ve ricalarla pille çalışan teyiplerini getirerek babamın sesini kaydederlerdi... Ve babam 25li yaşlarda batmana gider ve orda yerleşir. Onun batmana gidişiyle birlikte... Tam anlamında sesi Erivan radyosuna ve tüm Kürdistan a yayılır. O zamanlardaki m.arif cizrawi gibi ozanlarla tanışır ve namı bölgeyi dahi aşar. İstanbullara falan gider.

Bir gün o zamanlarda bayındırlık bakanı olan Şerafettin elçi onu Ankara ya evine misafir eder ve ona bir hediye vermek ister... Bakanın da tavsiyesiyle bayındırlık memurluğu verilir ve babam Midyat ta göreve başlar 2 sene sonra da Siirt e. hem memurluk hem de müziğini bir arada götürmeyi başarır.
1984te babam annemlere rahatsız olduğunu söyler.ve doktora gider.doktor ona kalbinde problem olduğunu söyler...ve sigarayı mutlaka bırakmasını söyler sigarayı bırakır ve 1 ay sonra sabah işe gider...ama erken döner ve göğsünün sancı yaptığını söyler..annemden su ister... 1 bardak içer... Bir bardak daha ister ve yaşamın en değerli ve lezzetli varlığıdır der su ve içer. Biraz sonra feryatla göğsüm der... Annem de göğsüne masaj yapar. Bir nefes. İkinci nefes. Ve üçüncü nefesini verir ama dördüncüsünü almaz. Hepimiz de ordaymışız ama hatırlamıyorum. Ben 5 yaşındaydım ve 17.12.1984te vefat eder. Babamın mezarı da Siirt te

—Babam iki evli. Birinci annemden 4 erkek 4 kız. İkinci yani benim öz annemden sadece erkek olarak ben ve bir kız kardeşim. Benden büyük 2 erkek abim var. Babamın ilk çocuğu olan abim faysal 35 yaşlarında
çok mükemmel bir Kürt edebiyatı var onda.
-babam müzik yapan aynı zamanda tarihi beraberlerinde getiren bir ailenin oğlu. Ve çocuk yaşta da o başladı.
bu arada babamın söylemiş olduğu parçaların hemen hemen hepsi kendisine aitti
Bazıları hariç

3 ay önce ist. taksimde hozan Brader i gördüm ve onunla ayaküstü biraz konuştuk


Babanın dedi bütün kasetlerini dinledim. Dedi ve o hangi tarzda okusun detone olduğunu görmedim ve o hepimize bedel dedi... ciwan haco da 2 parçasını okudu ax zırave ve çave te xumaline


rıbab çalan insanlarla konuşuyorum da hepsi onu örnek aldıklarını söylüyorlar

rıbab dalında şu anda iyi olan insanlarla bir ara oturuyorduk ve onların bir cümleleri dikkatimi çekti

Hadi bakır.Ekremo..Nusaybin den bir kaç rıbab çalan kişi...



O dediler o rıbabı o parmakları o yayı ve sesi hafızasıyla bu dünyaya ait değil dediler..bütün parçaları biz de çalabiliyordu ama aynı parçayı ondan dinlediğimizde aramızdaki uçurumun farkına varıyoruz...ve bizce dediler o yay ve çalmanın eşliğinde sanki ona başka bir güçlerden de katkı var dediler....


Nedense zaten benim hayatımın en önemli basamaklarında babam vardır. 60 lık ve hepsi baştan sona aynı efsane. Ve seyre gibi bir sürü kaset

(mıradé kıné nin oğlu ile yaptığım sohpetten edindiğim bilgilerdir)

serhado.jpg

ailesinin 1970 yılndan mardin midyat ilçesinde bağlı halexe köyünde isvecin başkenti stockholm göç etiğini belirten
stockholm.de müzik çalışmalarını yürüten genç kürt sanatçı sserhat ayaz SERHADO.hip-hop tarzındabir album çıkardı. xewna jiyan.. ismini taşiyanalbümündekürtlerin yaşadığığ acıları anlatıyor isveçin başkenti stockholm yaşayan serhat ayaz bütün söz ve besteleri kendisine ait olan ,,xewna jiyane isimli kürtçe hip hop albumu çıkardı.şarkılarında kürtlerin yaşadığı acıları dile getiren ayazın tek
hayali midyat,ta bir müzik stüdyosu kurmak.

abbas_ahmet.jpg

Abbas Ahmed kîye?


Abbas Ahmed di sala 1969'an de li başur-rojavayê Kurdistanê (Kurdistana Sûrîye) hatiye dinye.Li Sûrîye perwerdeya mûzîkê vergirt.Di 1990'an de dest bi xebatên xwe yên mûzîkê kir.Di navbera salên 1990 û 1996'an de 5 albûmên amatorî weşand.1996'an koçî Elmanyayê kir.Di wan salan de komek ava kir û bi vê komê di gelek deverên Ewrûpayê konseran da.5 albûmên profesyonelî weşand.Keça Delal (1996),Deynek (1997),Barana Tirsê (2000), Mêvana Xewnê (2003) û Bi Tenê (2007).

Abbas ahmed yek jî hunermendê herî serkeftî ye ku şêweyên mûzîka cîhanî lê mûzîka Kurdî guncandîye. Abbas Ahmed bi taybetî şêweyên pop-rockê bo di mûzîka xwe de bi karanî.Berhemên wî bi taybetî ji alîyê ciwanên bajarî yên Kurdan ve hatiye hez kirin